Η ονυχόλυση είναι η αποκόλληση της ονυχαίας πλάκας, δηλαδή του σκληρού νυχιού, από την κοίτη του, τον ιστό που βρίσκεται από κάτω. Στο σημείο όπου το νύχι έχει ξεκολλήσει μπαίνει αέρας, γι’ αυτό η περιοχή χάνει το ροζ χρώμα της και γίνεται λευκωπή, κιτρινωπή ή γκριζωπή. Η ίδια η αποκόλληση συνήθως δεν πονάει. Είναι όμως σημάδι ότι κάτι ερεθίζει ή βλάπτει το νύχι, και αυτό το «κάτι» αξίζει να βρεθεί.
Πρόκειται για μία από τις πιο συχνές αλλαγές στα νύχια. Στα χέρια οφείλεται συνήθως σε μικροτραυματισμούς, στο μανικιούρ και στη συχνή επαφή με νερό. Στα πόδια, σε στενά παπούτσια, στην άθληση και στους μύκητες. Πολλοί την μπερδεύουν με ονυχομυκητίαση και ξεκινούν μόνοι τους αγωγή που δεν χρειάζονται. Γι’ αυτό, πριν από κάθε θεραπεία, χρειάζεται σωστή διάγνωση.
Πώς μοιάζει η ονυχόλυση
- Το νύχι φαίνεται σηκωμένο από την κοίτη. Η αποκόλληση ξεκινά συνήθως από το ελεύθερο άκρο ή από τα πλάγια και προχωρά προς τη ρίζα.
- Ανάμεσα στο ροζ, κολλημένο τμήμα και στο λευκό, ξεκολλημένο υπάρχει ένα σαφές, συχνά ακανόνιστο όριο.
- Η ξεκολλημένη περιοχή είναι λευκή ή κιτρινωπή. Κάτω από το νύχι μαζεύονται σκόνη, ίνες και νεκρά κύτταρα, οπότε μπορεί να σκουρύνει.
- Πρασινωπή ή γαλαζοπράσινη απόχρωση σημαίνει συνήθως ότι στο κενό κάτω από το νύχι εγκαταστάθηκαν βακτήρια, το λεγόμενο «πράσινο νύχι».
- Η επιφάνεια του νυχιού μπορεί να παραμείνει λεία ή, ανάλογα με την αιτία, να έχει μικρά βαθουλώματα, να παχύνει ή να θρυμματίζεται.
- Αν η αποκόλληση έγινε απότομα, μετά από χτύπημα, μπορεί να υπάρχει και αιμάτωμα, δηλαδή σκούρο κόκκινο ή μαύρο αίμα κάτω από το νύχι.
Γιατί ξεκολλάει το νύχι από την κοίτη
Η ονυχόλυση δεν είναι αυτόνομη νόσος. Είναι κοινό σημάδι πολλών διαφορετικών αιτιών, που συχνά συνδυάζονται. Οι πιο συνηθισμένες:
- Τραυματισμός και μηχανικός ερεθισμός. Ένα χτύπημα, το μάγκωμα του δαχτύλου, ένα πολύ μακρύ νύχι που σκαλώνει, ο καθαρισμός κάτω από το ελεύθερο άκρο με αιχμηρό εργαλείο ή το επιθετικό μανικιούρ. Στα πόδια, τα στενά ή κοντά παπούτσια και τα αθλήματα με επαναλαμβανόμενη πίεση στα δάχτυλα, όπως το τρέξιμο, το ποδόσφαιρο και το τένις. Είναι η συχνότερη αιτία στα χέρια.
- Νερό, απορρυπαντικά και χημικά. Οι πολλές ώρες με βρεγμένα χέρια, χωρίς γάντια, χαλαρώνουν τον δεσμό νυχιού και κοίτης. Το βλέπουμε συχνά σε όσους δουλεύουν σε κουζίνα, καθαριότητα, κομμωτήριο ή νοσηλευτική. Το ίδιο κάνουν τα διαλυτικά, το ασετόν και ορισμένα καθαριστικά.
- Μυκητίαση. Οι μύκητες μπαίνουν από το ελεύθερο άκρο του νυχιού, σηκώνουν την πλάκα και αφήνουν από κάτω μια εύθρυπτη, κιτρινωπή μάζα. Στα νύχια των ποδιών αυτή είναι η πρώτη αιτία που πρέπει να αποκλειστεί.
- Ψωρίαση. Η ψωρίαση προσβάλλει τα νύχια περίπου στους μισούς ασθενείς, ενίοτε πριν εμφανιστεί στο δέρμα. Χαρακτηριστικά σημάδια είναι τα μικρά βαθουλώματα, οι κιτρινοκαφέ «κηλίδες λαδιού» κάτω από την πλάκα και η ονυχόλυση.
- Άλλες δερματοπάθειες. Το δερματίτιδα εξ επαφής (έκζεμα των χεριών) και ο ομαλός λειχήνας αλλάζουν τη μήτρα και την κοίτη του νυχιού και μπορεί επίσης να το ξεκολλήσουν.
- Καλλυντικές τεχνικές. Τα νύχια gel και τα ακρυλικά, τα ημιμόνιμα βερνίκια και κυρίως η αφαίρεσή τους με ξύσιμο ή τράβηγμα, τα ψεύτικα νύχια που επικολλώνται, καθώς και η αλλεργία σε συστατικά των προϊόντων.
- Φαρμακευτική αγωγή και ήλιος (φωτοονυχόλυση). Ορισμένα αντιβιοτικά, διουρητικά και αντιφλεγμονώδη κάνουν την κοίτη ευαίσθητη στην υπεριώδη ακτινοβολία. Μετά από έντονη έκθεση στον ήλιο, κάτι συνηθισμένο σε ένα ελληνικό καλοκαίρι, το νύχι ξεκολλάει, συχνά μία έως τρεις εβδομάδες αργότερα, με πόνο, και συνήθως σε πολλά δάχτυλα ταυτόχρονα. Τα ρετινοειδή και τα χημειοθεραπευτικά σκευάσματα μπορούν να ξεκολλήσουν το νύχι και χωρίς ήλιο.
- Συστηματικά αίτια. Πιο σπάνια, η ονυχόλυση συνδέεται με διαταραχές του θυρεοειδούς, με σακχαρώδη διαβήτη ή με την εγκυμοσύνη. Τότε συνήθως προσβάλλονται πολλά νύχια μαζί.
Πώς ξεχωρίζει από τους μύκητες και την ψωρίαση
Από την εικόνα και μόνο, η αιτία σπάνια είναι βέβαιη. Υπάρχουν όμως ενδείξεις. Στην απλή, τραυματική ονυχόλυση το νύχι διατηρεί το κανονικό του πάχος και τη λεία επιφάνειά του, η αποκόλληση αφορά ένα ή δύο νύχια και υπάρχει μια πιθανή εξήγηση, όπως χτύπημα ή πρόσφατο μανικιούρ. Στην ονυχομυκητίαση η πλάκα παχαίνει, θρυμματίζεται και κιτρινίζει έντονα, ενώ συχνά συνυπάρχουν μύκητες στα πέλματα ή ανάμεσα στα δάχτυλα. Στην ψωρίαση των νυχιών βλέπουμε βαθουλώματα, «κηλίδες λαδιού» και συχνά προσβολή πολλών νυχιών, ενώ μπορεί να υπάρχουν πλάκες στους αγκώνες, στα γόνατα ή στο τριχωτό της κεφαλής.
Την οριστική απάντηση δίνει ο δερματολόγος. Όταν χρειάζεται, παίρνει ένα κομμάτι από το νύχι και από το υλικό που μαζεύεται από κάτω για μικροσκοπική εξέταση και καλλιέργεια. Το κρίσιμο σημείο: αντιμυκητιασική αγωγή χωρίς επιβεβαιωμένους μύκητες δεν βοηθά και μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση για μήνες.
Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό
- Όταν έχουν ξεκολλήσει περισσότερα από ένα-δύο νύχια ή δεν υπάρχει προφανής εξήγηση.
- Όταν εμφανίζεται πράσινη ή μαύρη απόχρωση, πόνος, οίδημα, θερμότητα ή πύον γύρω από το νύχι.
- Όταν μαζί με την αποκόλληση αλλάζει το χρώμα, το πάχος ή το σχήμα του νυχιού. Πρέπει να αποκλειστούν οι μύκητες, η ψωρίαση και άλλες παθήσεις.
- Όταν εμφανίζεται μια σκούρα, καφέ ή μαύρη γραμμή ή κηλίδα κάτω από το νύχι, που δεν εξηγείται από χτύπημα και δεν μετακινείται προς τα έξω καθώς μεγαλώνει το νύχι. Το ίδιο ισχύει αν το σκούρο χρώμα απλώνεται και στο δέρμα γύρω από το νύχι. Σπάνια, μια τέτοια εικόνα κρύβει μελάνωμα και χρειάζεται εξέταση από κοντά, χωρίς καθυστέρηση.
- Όταν παίρνετε φαρμακευτική αγωγή και το νύχι ξεκόλλησε μετά από έκθεση στον ήλιο. Μη διακόψετε την αγωγή μόνοι σας. Ρωτήστε τον γιατρό που σας τη χορήγησε.
- Όταν η ονυχόλυση δεν υποχωρεί ή απλώνεται, παρά την προσεκτική φροντίδα για δύο-τρεις μήνες.
Διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό: επάγγελμα, χόμπι, αθλήματα, μανικιούρ, νέα φαρμακευτική αγωγή, πρόσφατη έκθεση στον ήλιο, άλλα προβλήματα δέρματος ή υγείας. Ακολουθεί η εξέταση όλων των νυχιών, του δέρματος και του τριχωτού. Ο δερματολόγος συχνά χρησιμοποιεί δερματοσκόπιο, που μεγεθύνει το νύχι και δείχνει λεπτομέρειες αόρατες με γυμνό μάτι. Αν υπάρχει υποψία μυκητίασης, στέλνει δείγμα για μικροσκοπική εξέταση και καλλιέργεια. Αν έχουν προσβληθεί πολλά νύχια χωρίς τοπική αιτία, μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος, για παράδειγμα για τη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Στην iDerma η πρώτη εκτίμηση μπορεί να γίνει διαδικτυακά. Στέλνετε καθαρές φωτογραφίες των νυχιών, από πάνω και από το ελεύθερο άκρο, και περιγράφετε πότε ξεκίνησε το πρόβλημα και τι προηγήθηκε. Ο δερματολόγος απαντά μέσα σε 24 ώρες με το πιθανότερο αίτιο και ένα σχέδιο φροντίδας, ή σας κατευθύνει σε εξέταση από κοντά όταν χρειάζεται δείγμα για καλλιέργεια ή εξέταση από κοντά για κάποιο ανησυχητικό σημάδι.
Θεραπεία
Ένα νύχι που έχει ξεκολλήσει δεν ξανακολλάει. Το τμήμα που σηκώθηκε θα μεγαλώσει και θα κοπεί, και στη θέση του θα φυτρώσει καινούργιο νύχι, το οποίο προσκολλάται κανονικά, εφόσον έχει σταματήσει η αιτία. Αυτό θέλει υπομονή: ένα νύχι χεριού αντικαθίσταται πλήρως σε 4 έως 6 μήνες, ένα νύχι ποδιού σε περίπου έναν χρόνο ή και περισσότερο (12 έως 18 μήνες), και σε μεγάλη ηλικία ακόμη πιο αργά. Όσο συνεχίζεται ο ερεθισμός, η νέα πλάκα ξεκολλάει και αυτή. Γι’ αυτό η θεραπεία στηρίζεται στην αιτία και όχι στο ίδιο το νύχι.
- Κόψτε το ξεκολλημένο τμήμα κοντά, ίσια και χωρίς να το τραβήξετε, ώστε να μη σκαλώνει και να μη λειτουργεί ως μοχλός που σηκώνει το υπόλοιπο νύχι. Μην καθαρίζετε το κενό από κάτω με αιχμηρά εργαλεία.
- Κρατήστε το στεγνό. Γάντια στο πλύσιμο και στις δουλειές με νερό ή χημικά, καλό στέγνωμα των χεριών και των ποδιών, βαμβακερές κάλτσες και αεριζόμενα παπούτσια. Το κενό κάτω από το νύχι είναι θερμοκήπιο για βακτήρια και μύκητες όσο μένει υγρό.
- Αντιμετωπίστε την αιτία. Αν επιβεβαιωθούν μύκητες, ο δερματολόγος επιλέγει τοπική ή συστηματική (από του στόματος) αντιμυκητιασική αγωγή, ανάλογα με την έκταση. Στην ψωρίαση και στον ομαλό λειχήνα χρειάζεται στοχευμένη αγωγή για την υποκείμενη νόσο. Αν ευθύνεται κάποιο σκεύασμα, η αλλαγή ή η προσαρμογή του αποφασίζεται από τον θεράποντα γιατρό. Η φωτοονυχόλυση συνήθως υποχωρεί όταν σταματήσει η υπεύθυνη αγωγή ή η έκθεση στον ήλιο. Αν η αγωγή δεν μπορεί να διακοπεί, βοηθά η αυστηρή προστασία της κοίτης από τον ήλιο.
- Πράσινο νύχι. Αν έχει εγκατασταθεί βακτηριακή λοίμωξη, ο γιατρός συστήνει αντισηπτικά μπάνια (εμβαπτίσεις) του δαχτύλου ή τοπική αντιμικροβιακή αγωγή και, σε επίμονες περιπτώσεις, αντιβιοτική αγωγή. Το κοντό κόψιμο και το στέγνωμα είναι εξίσου σημαντικά.
- Διάλειμμα από τα τεχνητά νύχια και τα ημιμόνιμα βερνίκια, μέχρι να φυτρώσει ολόκληρο το νέο νύχι. Ένα απλό βερνίκι επιτρέπεται και, στη φωτοονυχόλυση, βοηθά, γιατί σκιάζει την κοίτη.
Μη βασίζεστε σε «θαυματουργά» σκευάσματα που υπόσχονται να ξανακολλήσουν το νύχι. Τέτοια δυνατότητα δεν υπάρχει. Το πολύ να ενυδατώσουν την πλάκα.
Πρόληψη
- Κρατάτε τα νύχια κοντά: στα χέρια ελαφρά στρογγυλεμένα στις άκρες, στα πόδια κομμένα ίσια. Ένα μακρύ νύχι είναι ένας μοχλός που περιμένει χτύπημα.
- Μη σπρώχνετε βίαια τα πετσάκια και μην καθαρίζετε κάτω από το ελεύθερο άκρο με μεταλλικά εργαλεία.
- Φοράτε γάντια στο πλύσιμο, στην καθαριότητα και στις δουλειές με χημικά. Στις υγρές δουλειές, βαμβακερά γάντια κάτω από τα λαστιχένια.
- Επιλέγετε παπούτσια με χώρο για τα δάχτυλα, ειδικά για τρέξιμο και πεζοπορία, και αλλάζετε συχνά τις κάλτσες.
- Δίνετε στα νύχια διαλείμματα ανάμεσα στα ημιμόνιμα βερνίκια και στα gel, και ζητάτε να τα αφαιρούν με μούλιασμα, όχι με ξύσιμο.
- Αν παίρνετε αγωγή που ευαισθητοποιεί στο φως, προστατεύετε και τα νύχια το καλοκαίρι: αδιαφανές βερνίκι, σκιά τις μεσημεριανές ώρες, κλειστά παπούτσια στην άμμο.
- Στην πισίνα, στη θάλασσα και στα κοινόχρηστα ντους φοράτε σαγιονάρες. Οι μύκητες που προσβάλλουν τα νύχια ξεκινούν συνήθως από το δέρμα των ποδιών.
Συμπεράσματα
Η ονυχόλυση είναι σημάδι, όχι διάγνωση. Στα χέρια οφείλεται συνήθως σε τραυματισμό, μανικιούρ ή νερό, στα πόδια σε πίεση από παπούτσια ή σε μύκητες, και ορισμένες φορές σε ψωρίαση, σε φαρμακευτική αγωγή ή σε γενικότερο πρόβλημα υγείας. Το νύχι που ξεκόλλησε δεν ξανακολλάει, αλλά το νέο φυτρώνει υγιές, αν βρεθεί και σταματήσει η αιτία. Αντιμυκητιασική αγωγή χωρίς επιβεβαίωση είναι χαμένος χρόνος.
Αν δεν είστε σίγουροι γιατί ξεκόλλησε το νύχι σας ή αν υποψιάζεστε μύκητες ή ψωρίαση, στην iDerma ο δερματολόγος αξιολογεί τις φωτογραφίες σας διαδικτυακά και σας απαντά με σαφές σχέδιο φροντίδας, χωρίς να χρειαστεί να βγείτε από το σπίτι. Μια σκούρα γραμμή κάτω από το νύχι, πύον ή έντονος πόνος χρειάζονται εξέταση από κοντά.
Πηγή φωτογραφίας: CopperKettle, CC BY-SA 3.0, μέσω Wikimedia Commons.






