Δερματικές παθήσειςΕρύθρασμα: αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Ερύθρασμα: αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Το ερύθρασμα είναι μια επιπολής βακτηριακή λοίμωξη του δέρματος που εμφανίζεται στις πτυχές: στις μασχάλες, στη βουβωνική χώρα, κάτω από το στήθος και ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών. Το προκαλεί το βακτήριο Corynebacterium minutissimum, που ζει φυσιολογικά στο δέρμα και πολλαπλασιάζεται όταν βρει ζέστη και υγρασία. Δίνει κηλίδες με σαφή όρια, ροζ έως καφέ, με λεπτή απολέπιση, οι οποίες συχνά περνούν για «μύκητα» και αντιμετωπίζονται λανθασμένα για μήνες. Το όνομα προέρχεται από τη λέξη «ερυθρός», το χρώμα που έχουν οι κηλίδες στην αρχή.

Ποιους αφορά

  • Ενήλικες και των δύο φύλων. Στα παιδιά είναι σπάνιο.
  • Όσους ζουν σε ζεστό και υγρό κλίμα. Στην Ελλάδα το βλέπουμε συχνότερα τους θερμούς μήνες, όταν ο ιδρώτας μένει για ώρες στις πτυχές.
  • Άτομα σε κλειστές κοινότητες, όπως στρατόπεδα, εστίες και ιδρύματα, όπου η ζέστη και η κοινή χρήση χώρων ευνοούν το βακτήριο.

Παράγοντες κινδύνου

  • Υπεριδρωσία και υγρασία που παραμένει στις πτυχές. Η υπερβολική εφίδρωση είναι από μόνη της συχνό πρόβλημα, το οποίο η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ) περιγράφει ως ξεχωριστή πάθηση.
  • Σακχαρώδης διαβήτης: οι βλάβες είναι πιο εκτεταμένες και υποτροπιάζουν ευκολότερα.
  • Παχυσαρκία: βαθύτερες πτυχές, περισσότερη τριβή, λιγότερος αερισμός.
  • Στενά συνθετικά ρούχα και εσώρουχα που δεν αναπνέουν, παπούτσια κλειστά για πολλές ώρες.
  • Μεγαλύτερη ηλικία και εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
  • Δέρμα που μένει υγρό ή δεν στεγνώνει καλά μετά το μπάνιο.

Συμπτώματα

  • Κηλίδες ή πλάκες με σαφή όρια, ροζ στην αρχή και σταδιακά καστανέρυθρες ή καφέ.
  • Λεπτή απολέπιση, σαν πίτουρο. Στις παλαιότερες βλάβες το δέρμα ρυτιδώνεται ελαφρά, σαν «τσιγαρόχαρτο».
  • Ήπιος κνησμός ή καθόλου, αν και στη βουβωνική χώρα μπορεί να είναι πιο έντονος. Το κάψιμο και ο πολύ έντονος κνησμός συνηγορούν συνήθως υπέρ άλλης διάγνωσης.
  • Ανάμεσα στο τέταρτο και το πέμπτο δάχτυλο του ποδιού: λευκό, μαλακό δέρμα με σχισμές και απολέπιση. Αυτή είναι η συχνότερη μορφή και πολύ συχνά θεωρείται μυκητίαση.
  • Σε άτομα με διαβήτη ή παχυσαρκία μπορεί να επεκταθεί στον κορμό, στους γλουτούς ή στα άκρα.
Ερύθρασμα στην πτυχή κάτω από το στήθος: καστανέρυθρη κηλίδα με σαφή όριαΕρύθρασμα στη μασχάλη: καφέ κηλίδα με λεπτή απολέπιση

Ερύθρασμα ή μύκητας: πώς ξεχωρίζουν

Οι κηλίδες στις πτυχές έχουν πολλές πιθανές αιτίες και δεν αντιμετωπίζονται όλες με τον ίδιο τρόπο. Οι βασικές διαφορές:

  • Δερματοφυτία της βουβωνικής χώρας (tinea cruris): έχει ενεργό, υπερυψωμένο, λεπιδώδες όριο που προχωρά προς τα έξω, ενώ το κέντρο υποχωρεί. Το ερύθρασμα είναι ομοιόμορφο, χωρίς ενεργό όριο.
  • Καντιντίαση: ζωηρό κόκκινο, υγρό δέρμα, με μικρές δορυφορικές φλύκταινες γύρω από την κύρια πλάκα και έντονο κάψιμο.
  • Παράτριμμα (intertrigo): ερυθρότητα και ερεθισμός από την τριβή και την υγρασία, χωρίς σαφές όριο και χωρίς καφέ χροιά.
  • Ανάστροφη ψωρίαση: λείες, γυαλιστερές, έντονα κόκκινες πλάκες στις πτυχές, συνήθως χωρίς λέπια, συχνά με ψωρίαση και σε άλλα σημεία του σώματος ή στα νύχια.
  • Ποικιλόχρους πιτυρίαση: κηλίδες κυρίως στον κορμό και στους ώμους και όχι μέσα στις πτυχές. Συχνά ξεχωρίζουν το καλοκαίρι, γιατί δεν μαυρίζουν με τον ήλιο.

Το κλειδί είναι η λυχνία Wood, η ειδική λάμπα υπεριώδους φωτός του ιατρείου: κάτω από αυτή το ερύθρασμα φθορίζει με χαρακτηριστικό κοραλλοκόκκινο χρώμα, εξαιτίας των πορφυρινών που παράγει το βακτήριο. Οι μύκητες δεν δίνουν αυτό το χρώμα. Η ποικιλόχρους πιτυρίαση, για παράδειγμα, μπορεί να φθορίζει κιτρινωπή. Ερύθρασμα και μύκητας μπορούν όμως να συνυπάρχουν στο ίδιο σημείο, γι' αυτό ο δερματολόγος ελέγχει και για τα δύο.

Διάγνωση

Συνήθως αρκούν η κλινική εικόνα και η εξέταση με τη λυχνία Wood στο ιατρείο. Ένα πρακτικό σημείο: αν έχετε πλυθεί λίγο πριν από την εξέταση, ο φθορισμός μπορεί να μη φανεί, γιατί οι πορφυρίνες ξεπλένονται. Σε αμφίβολες περιπτώσεις γίνεται μικροσκοπική εξέταση ξεσμάτων για να αποκλειστεί η μυκητίαση και, σπανιότερα, καλλιέργεια. Από απόσταση, καθαρές φωτογραφίες συχνά αρκούν για να θέσει ο δερματολόγος μια πιθανή διάγνωση και να κρίνει αν χρειάζεται εξέταση με λυχνία Wood ή λήψη ξεσμάτων από κοντά. Άτομα με διαβήτη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό που έχουν σχισμές ανάμεσα στα δάχτυλα είναι καλύτερα να εξεταστούν από κοντά εξαρχής.

Θεραπεία

Το ερύθρασμα ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία, αρκεί να έχει τεθεί η σωστή διάγνωση. Την επιλογή κάνει ο δερματολόγος ανάλογα με την έκταση και τη θέση των βλαβών.

  • Τοπική αντιβακτηριακή αγωγή: στις περιορισμένες μορφές, κρέμες ή διαλύματα με αντιβακτηριακή δράση για περίπου δύο εβδομάδες. Ορισμένες αντιμυκητιασικές κρέμες έχουν και αντιβακτηριακή δράση κατά του συγκεκριμένου βακτηρίου. Γι' αυτό ένα ερύθρασμα μπορεί να βελτιωθεί προσωρινά με «κρέμα για μύκητες», χωρίς να έχει τεθεί ποτέ η σωστή διάγνωση, και να επανέρχεται.
  • Αντιβακτηριακή αγωγή από το στόμα: σε εκτεταμένη νόσο, σε συχνές υποτροπές και σε άτομα με διαβήτη. Η μεσοδακτύλια μορφή ανταποκρίνεται καλύτερα στην τοπική αγωγή. Την καθορίζει και την παρακολουθεί ο γιατρός.
  • Αντισηπτικά σαπούνια ή πλύσεις: μειώνουν το μικροβιακό φορτίο και βοηθούν κυρίως στην πρόληψη των υποτροπών.
  • Φωτοδυναμική θεραπεία με κόκκινο φως, σε ανθεκτικές περιπτώσεις και σε εξειδικευμένα κέντρα. Τα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα.
  • Αντιμετώπιση της συνυπάρχουσας μυκητίασης ή του παρατρίμματος, όταν υπάρχουν.

Η πρόγνωση είναι πολύ καλή. Οι βλάβες υποχωρούν σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες και δεν αφήνουν ουλές. Το καφέ χρώμα μπορεί να αργήσει λίγο περισσότερο να ξεθωριάσει. Το ερύθρασμα επανέρχεται όμως εύκολα όσο παραμένουν οι συνθήκες που το ευνοούν: εφίδρωση, υγρασία, στενά ρούχα, αρρύθμιστος διαβήτης.

Οι δερματολόγοι της iDerma μπορούν να δουν τις κηλίδες σε φωτογραφίες, να πουν αν η εικόνα θυμίζει ερύθρασμα ή μυκητίαση και να προτείνουν το επόμενο βήμα. Η επιβεβαίωση γίνεται από κοντά, με λυχνία Wood ή ξέσματα. Με την online δερματολογική εκτίμηση λαμβάνετε απάντηση μέσα σε 24 ώρες.

Πρόληψη

  • Στεγνώνετε καλά τις πτυχές μετά το μπάνιο, με ξεχωριστή πετσέτα ή με κρύο αέρα από το πιστολάκι.
  • Βαμβακερά, φαρδιά ρούχα και εσώρουχα. Αλλαγή καθημερινά και μετά την άσκηση.
  • Κάλτσες που απορροφούν την υγρασία και παπούτσια που αερίζονται. Εναλλάσσετε τα παπούτσια, ώστε να στεγνώνουν.
  • Αν ιδρώνετε πολύ, αντιιδρωτικό στις μασχάλες και αντισηπτικό σαπούνι στις πτυχές.
  • Ρύθμιση του σακχάρου και του σωματικού βάρους, όταν αυτά συμβάλλουν.
  • Μη μοιράζεστε πετσέτες. Το βακτήριο δεν μεταδίδεται εύκολα, αλλά η κοινή πετσέτα μεταφέρει υγρασία και μικρόβια από πτυχή σε πτυχή.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι μεταδοτικό το ερύθρασμα;
Ελάχιστα. Το βακτήριο που το προκαλεί ζει ήδη στο δέρμα των περισσότερων ανθρώπων και το πρόβλημα δημιουργείται όταν βρει ζέστη και υγρασία, όχι επειδή «κολλήσαμε» από κάποιον. Η στενή επαφή και οι κοινές πετσέτες μπορούν να συμβάλουν, αλλά δεν χρειάζεται απομόνωση.
Πώς ξεχωρίζει το ερύθρασμα από τη μυκητίαση;
Με το μάτι δύσκολα, γι' αυτό μπερδεύονται τόσο συχνά. Η μυκητίαση έχει συνήθως ενεργό, υπερυψωμένο όριο που προχωρά, ενώ το ερύθρασμα είναι ομοιόμορφο και καφέ. Το πιο αξιόπιστο κριτήριο είναι η λυχνία Wood: το ερύθρασμα δίνει κοραλλοκόκκινο φθορισμό, ενώ οι μύκητες δεν δίνουν αυτό το χρώμα. Επειδή η θεραπεία διαφέρει, η διάγνωση πρέπει να γίνει από γιατρό.
Φεύγει μόνο του;
Χωρίς θεραπεία σπάνια. Οι κηλίδες συνήθως παραμένουν για μήνες ή χρόνια, με μικρές διακυμάνσεις ανάλογα με την εποχή και την εφίδρωση. Με τη σωστή αγωγή υποχωρούν σε δύο έως τέσσερις εβδομάδες.
Μπορώ να βάλω κρέμα για μύκητες χωρίς εξέταση;
Ορισμένες αντιμυκητιασικές κρέμες δρουν και κατά του βακτηρίου του ερυθράσματος, οπότε μπορεί να δείτε βελτίωση. Το πρόβλημα είναι ότι έτσι δεν τίθεται ποτέ η σωστή διάγνωση και οι υποτροπές συνεχίζονται. Αν μια κηλίδα σε πτυχή δεν έχει φύγει μέσα σε δύο εβδομάδες, ζητήστε εκτίμηση από δερματολόγο.
Γιατί ξαναβγαίνει;
Επειδή παραμένουν οι συνθήκες που το ευνοούν: εφίδρωση, υγρασία στις πτυχές, στενά ρούχα, παχυσαρκία, αρρύθμιστος διαβήτης. Η θεραπεία μειώνει το βακτηριακό φορτίο, αλλά αν οι πτυχές μένουν ζεστές και υγρές, αυτό επανέρχεται. Το στέγνωμα των πτυχών και το αντισηπτικό σαπούνι μειώνουν σημαντικά τις υποτροπές.
Είναι επικίνδυνο το ερύθρασμα;
Κατά κανόνα όχι. Είναι επιπολής λοίμωξη που δεν αφήνει ουλές και δεν επεκτείνεται σε βάθος. Σε άτομα με διαβήτη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό μπορεί να είναι πιο εκτεταμένο και επίμονο και, στη μεσοδακτύλια μορφή, οι σχισμές αποτελούν πύλη εισόδου για άλλα μικρόβια. Γι' αυτό σε αυτές τις περιπτώσεις αντιμετωπίζεται πιο δραστικά.
Πότε να δω γιατρό;
Όταν μια καστανέρυθρη κηλίδα στη μασχάλη, στη βουβωνική χώρα, κάτω από το στήθος ή ανάμεσα στα δάχτυλα δεν φεύγει σε δύο εβδομάδες, απλώνει, φαγουρίζει ή επανέρχεται κάθε καλοκαίρι. Αν το δέρμα πονάει, έχει πύον ή έντονη ερυθρότητα που εξαπλώνεται, ή αν έχετε πυρετό, χρειάζεται εξέταση από κοντά την ίδια ή την επόμενη ημέρα, όχι online εκτίμηση.
Ακόμη αβέβαιοι;

Ένας δερματολόγος συντάσσει ένα σχέδιο ειδικά για το δέρμα σας.

Όχι άλλη έτοιμη κρέμα — η διάγνωση ενός πιστοποιημένου ειδικού και ένα προσωπικό σχέδιο θεραπείας, μέσα σε 24 ώρες.

Έναρξη διαβούλευσης
Προσωπικό σχέδιο θεραπείας
24ω
Διάγνωση
Σχέδιο θεραπείας
Συστάσεις
iDerma
Πιστοποιημένη δερματολόγος

Άρθρο από

Anna Tunkeviča

Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου από

Eleni Valiri(Δερματολόγος)

Τα υπόλοιπα άρθρα μας

Έκζεμα στα χέρια: αίτια, τύποι, συμπτώματα και θεραπεία

Έκζεμα στα χέρια και στα δάχτυλα: ερεθιστικό, αλλεργικό, ατοπικό ή δυσιδρωσικό; Δείτε τα αίτια, πώς ξεχωρίζει από μύκητα και ψωρίαση και τι βοηθά στη θεραπεία.

Ονυχόλυση (αποκόλληση του νυχιού): αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Ονυχόλυση: το νύχι ξεκολλάει από την κοίτη και ασπρίζει. Πώς ξεχωρίζει από μύκητες και ψωρίαση, πότε χρειάζεται δερματολόγο και πότε ξαναφυτρώνει υγιές νύχι.

Διαπυητική ιδρωταδενίτιδα: συμπτώματα, αίτια και θεραπεία

Διαπυητική ιδρωταδενίτιδα: επώδυνα οζίδια που επιστρέφουν στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα. Πώς ξεχωρίζει από τους καλόγερους και πώς αντιμετωπίζεται.

Ακτινική κεράτωση: συμπτώματα, αίτια και θεραπεία

Ακτινική κεράτωση: η τραχιά προκαρκινική κηλίδα από τον ήλιο. Πώς μοιάζει, γιατί χρειάζεται θεραπεία, πώς αντιμετωπίζεται και πότε να δείτε δερματολόγο.