Έρπης ζωστήρας: συμπτώματα, αίτια και θεραπεία

Μετά την ανεμευλογιά, ο ιός δεν φεύγει από το σώμα: αποσύρεται στα νευρικά γάγγλια και μπορεί να μείνει ανενεργός για δεκαετίες. Όταν το ανοσοποιητικό εξασθενήσει — λόγω ηλικίας, χρόνιων νοσημάτων, παρατεταμένου στρες ή έλλειψης ύπνου — ο ιός επανενεργοποιείται, ταξιδεύει κατά μήκος ενός νεύρου προς το δέρμα και προκαλεί το τυπικό επώδυνο εξάνθημα. Γι' αυτό ο έρπης ζωστήρας δεν οφείλεται σε κακή υγιεινή ούτε σε κρύωμα, αλλά στη σχέση ανάμεσα σε έναν ιό που ήδη υπήρχε και την άμυνα του οργανισμού.

Πριν από το εξάνθημα, συνήθως για 1–5 ημέρες, νιώθει κανείς κάψιμο, μυρμήγκιασμα ή έντονη ευαισθησία σε μία πλευρά του σώματος — πιο συχνά στον κορμό, τον θώρακα ή την πλάτη. Στη συνέχεια εμφανίζονται κοκκινωπές κηλίδες που γρήγορα γίνονται φυσαλίδες και ομαδοποιούνται σε σχήμα ζώνης κατά μήκος ενός νεύρου. Ο πόνος μπορεί να είναι ήπιος ή έντονα καυστικός και συχνά επιδεινώνεται τη νύχτα ή με το άγγιγμα.

Ο έρπης ζωστήρας δεν μεταδίδεται άμεσα από άνθρωπο σε άνθρωπο, όμως η επαφή με το υγρό φρέσκων φυσαλίδων μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε κάποιον που δεν είχε ποτέ ανεμευλογιά ή δεν είναι εμβολιασμένος — τότε αυτός συνήθως θα νοσήσει από ανεμευλογιά. Όσο οι φυσαλίδες δεν έχουν καλυφθεί με εφελκίδες, κρατήστε το εξάνθημα καλυμμένο και αποφύγετε τη στενή επαφή με εγκύους, νεογνά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Μόλις σχηματιστούν οι κρούστες, οι φυσαλίδες δεν είναι πλέον μεταδοτικές.

Στόχος είναι να ανακουφιστεί όσο το δυνατόν πιο γρήγορα ο πόνος, να μειωθεί η διάρκεια του εξανθήματος και να περιοριστεί ο κίνδυνος επιπλοκών. Ο γιατρός επιλέγει εξατομικευμένη αγωγή και μέτρα για τον πόνο — το μεγαλύτερο όφελος υπάρχει όταν η θεραπεία ξεκινά μέσα στις πρώτες 72 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Το εξάνθημα συνήθως ξεραίνεται σε 7–10 ημέρες και επουλώνεται πλήρως σε 2–4 εβδομάδες, αν και ο πόνος, ιδίως στους μεγαλύτερους σε ηλικία, μπορεί ενίοτε να διαρκέσει περισσότερο. Η ήπια φροντίδα του δέρματος επιταχύνει την επούλωση και μειώνει τον κίνδυνο επιμόλυνσης.

Μπορείτε να επιστρέψετε όταν το εξάνθημα είναι καλυμμένο, οι φυσαλίδες έχουν σχηματίσει εφελκίδες και νιώθετε καλύτερα. Αν η εργασία σας απαιτεί στενή επαφή με ευάλωτα άτομα — εγκύους, νεογνά ή ανοσοκατασταλμένους ανθρώπους — συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν επιστρέψετε.

Ναι, αν και τις περισσότερες φορές κάποιος νοσεί μία μόνο φορά. Η πιθανότητα υποτροπής είναι μεγαλύτερη όταν το ανοσοποιητικό είναι εξασθενημένο λόγω νόσου ή άλλων αιτίων. Ο εμβολιασμός μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής και γι' αυτό συνιστάται ιδίως σε άτομα άνω των 50 ετών.

Συνήθως όχι: ο γιατρός θέτει τη διάγνωση από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα και την εικόνα του εξανθήματος. Εξετάσεις γίνονται όταν το εξάνθημα είναι άτυπο, αφορά το πρόσωπο ή τα μάτια, η νόσος έχει βαριά πορεία ή είναι σημαντική η εργαστηριακή επιβεβαίωση.

Η μεθερπητική νευραλγία είναι νευρικός πόνος που μπορεί να παραμείνει για εβδομάδες ή μήνες αφού υποχωρήσει το εξάνθημα, και αφορά κυρίως τους μεγαλύτερους σε ηλικία. Η έγκαιρη έναρξη της αγωγής που ορίζει ο γιατρός, η καλή αντιμετώπιση του πόνου και η προσεκτική φροντίδα του δέρματος μειώνουν σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο — γι' αυτό είναι σημαντικό να μην καθυστερεί η συμβουλευτική.

Μην καθυστερείτε αν το εξάνθημα ή ο πόνος αφορά το πρόσωπο, τα μάτια ή το αυτί, αν έχετε καταστάσεις που εξασθενούν το ανοσοποιητικό, είστε έγκυος ή αν ανέβηκε η θερμοκρασία και επιδεινώθηκε έντονα η γενική σας κατάσταση. Η έγκαιρη διάγνωση και η θεραπεία που ξεκινά νωρίς μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών. Ο δερματολόγος της iDerma μπορεί να εκτιμήσει το εξάνθημα και τα συμπτώματά σας διαδικτυακά· είναι ένας βολικός και γρήγορος τρόπος για επαγγελματική γνώμη, ειδικά όταν η επίσκεψη σε ειδικό καθυστερεί.