Δερματικές παθήσειςΔερματοΐνωμα: αίτια, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Δερματοΐνωμα: αίτια, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Το δερματοΐνωμα (καλόηθες ινώδες ιστιοκύττωμα) είναι ένας από τους πιο συχνούς καλοήθεις όγκους του δέρματος. Πρόκειται για ένα μικρό, σκληρό οζίδιο που σχηματίζεται στο χόριο από τοπικό πολλαπλασιασμό ινοβλαστών και ιστιοκυττάρων. Εμφανίζεται συνήθως στις κνήμες, σε όλους τους τύπους δέρματος, συχνότερα σε γυναίκες 20 έως 50 ετών. Δεν είναι καρκίνος και δεν εξελίσσεται σε καρκίνο. Ο λόγος που αξίζει μια εξέταση είναι διαφορετικός: μερικές φορές μοιάζει με βλάβες που είναι επικίνδυνες.

Πολλοί ασθενείς το περιγράφουν ως «σπυρί που σκλήρυνε και δεν φεύγει» ή «ελιά που έχει κάτι μέσα». Μερικές φορές θυμούνται ένα τσίμπημα κουνουπιού, ένα κόψιμο στο ξύρισμα ή ένα αγκάθι στο ίδιο σημείο μήνες πριν. Το δερματοΐνωμα δεν είναι λοίμωξη, δεν κολλάει και δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία.

Δερματοΐνωμα στην κνήμη: ροζ-καφέ, σκληρό, ελαφρώς υπερυψωμένο οζίδιοΣημείο της λακκούβας (Fitzpatrick): το δερματοΐνωμα βυθίζεται όταν πιέζεται το δέρμα από τις δύο πλευρές

Πώς μοιάζει

Το δερματοΐνωμα είναι ένα σκληρό οζίδιο με λεία επιφάνεια, ελαφρώς υπερυψωμένο ή επίπεδο, που «κάθεται» μέσα στο δέρμα. Το μέγεθός του είναι συνήθως 0,5 έως 1 εκατοστό, σπάνια πάνω από 2 εκατοστά, και μένει σταθερό για χρόνια. Σε ανοιχτόχρωμο δέρμα το χρώμα είναι ροζ, καφεκόκκινο ή ανοιχτό καφέ· σε σκούρο δέρμα, σκούρο καφέ έως μαύρο. Συχνά το κέντρο είναι πιο ανοιχτό από την περιφέρεια. Συνήθως υπάρχει ένα μόνο οζίδιο. Πολλαπλά δερματοϊνώματα, που εμφανίζονται μέσα σε λίγους μήνες, είναι σπάνια και παρατηρούνται συχνότερα σε ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό.

Τις περισσότερες φορές δεν προκαλεί συμπτώματα. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν:

  • αίσθηση σφιξίματος ή τραβήγματος πάνω από το οζίδιο,
  • πόνο ή ευαισθησία στην πίεση, για παράδειγμα όταν το πιάνει η ραφή του παντελονιού,
  • φαγούρα (κνησμό),
  • ερεθισμό ή μικρή αιμορραγία όταν το πιάνει το ξυραφάκι στο ξύρισμα.

Ένα απλό σημάδι που ελέγχει ο δερματολόγος είναι το σημείο της λακκούβας (σημείο Fitzpatrick, dimple sign): όταν πιέσετε απαλά το δέρμα από τις δύο πλευρές του οζιδίου, το κέντρο του βυθίζεται προς τα μέσα αντί να προεξέχει. Αυτό συμβαίνει επειδή το δερματοΐνωμα είναι προσκολλημένο στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος. Το σημείο είναι χαρακτηριστικό, αλλά όχι απόλυτα ειδικό: και άλλες σκληρές βλάβες μπορεί να βυθίζονται, γι’ αυτό δεν αντικαθιστά την εξέταση.

Αίτια

Η αιτία δεν είναι πλήρως ξεκαθαρισμένη. Δεν έχει απαντηθεί οριστικά αν πρόκειται για αντίδραση του δέρματος σε έναν μικροτραυματισμό ή για πραγματικό, αν και εντελώς καλοήθη, όγκο. Περίπου ένας στους πέντε ασθενείς θυμάται τραυματισμό στο σημείο, όπως τσίμπημα εντόμου, τρύπημα από αγκάθι ή βελόνα, κόψιμο στο ξύρισμα. Οι υπόλοιποι το ανακαλύπτουν τυχαία. Πολλαπλά δερματοϊνώματα συνδέονται με εξασθενημένο ανοσοποιητικό, για παράδειγμα σε λοίμωξη HIV, σε ανοσοκατασταλτική αγωγή ή σε αυτοάνοσα νοσήματα. Στην Ελλάδα, όπου τα πόδια μένουν ακάλυπτα μεγάλο μέρος του χρόνου, το τσίμπημα κουνουπιού είναι συχνά αυτό που θυμούνται οι ασθενείς.

Δερματοσκόπηση δερματοϊνώματος: κεντρική λευκή περιοχή με λεπτό περιφερικό δίκτυο χρωστικήςΔερματοΐνωμα σε σκουρόχρωμο δέρμα: σκούρο καφέ έως μαύρο, σκληρό οζίδιο

Διάγνωση

Ο δερματολόγος αναγνωρίζει το δερματοΐνωμα συνήθως από την κλινική εξέταση: σκληρή υφή, σταθερό μέγεθος, θέση στην κνήμη, σημείο της λακκούβας. Η δερματοσκόπηση, δηλαδή η εξέταση με ειδικό μεγεθυντικό φακό, ενισχύει τη διάγνωση χωρίς επέμβαση. Η πιο χαρακτηριστική δερματοσκοπική εικόνα είναι μια κεντρική λευκή περιοχή που περιβάλλεται από λεπτό περιφερικό δίκτυο χρωστικής. Σε σκούρο δέρμα η εικόνα μπορεί να διαφέρει.

Σε άτυπες ή αμφίβολες περιπτώσεις, όταν το οζίδιο μεγάλωσε πρόσφατα, εξελκώθηκε (άνοιξε πληγή) ή δείχνει ασύμμετρες δομές και χρώματα στη δερματοσκόπηση, γίνεται χειρουργική αφαίρεση με ιστολογική εξέταση. Έτσι επιβεβαιώνεται η διάγνωση και αφαιρείται η βλάβη με μία επέμβαση.

Τι πρέπει να αποκλειστεί

Η αξία της εξέτασης βρίσκεται κυρίως στον αποκλεισμό των βλαβών που μοιάζουν με δερματοΐνωμα:

  • Μελάνωμα: ένα σκούρο δερματοΐνωμα μπορεί να μπερδευτεί με μελάνωμα. Ισχύει και το αντίστροφο: το δεσμοπλαστικό μελάνωμα, που είναι σκληρό και συχνά χωρίς έντονο χρώμα, μπορεί να περάσει για δερματοΐνωμα. Το τυπικό μελάνωμα συνήθως αλλάζει (μεγαλώνει, αποκτά ανώμαλο περίγραμμα και περισσότερα χρώματα), το δεσμοπλαστικό όμως όχι πάντα. Γι’ αυτό χρειάζεται δερματοσκόπηση και, σε αμφιβολία, ιστολογική εξέταση.
  • Προέχον δερματοϊνοσάρκωμα: σπάνιος, τοπικά διηθητικός όγκος που ξεκινά σαν σκληρή πλάκα και σιγά σιγά μεγαλώνει. Η επίμονη αύξηση ενός «δερματοϊνώματος» είναι λόγος για βιοψία.
  • Σπίλοι (ελιές) και σμηγματορροϊκές υπερκερατώσεις («κρεατοελιές»): οι συνηθισμένες ελιές του δέρματος είναι πιο μαλακές, ενώ η σμηγματορροϊκή υπερκεράτωση έχει κηρώδη, «κολλημένη» επιφάνεια και δεν βυθίζεται με την πίεση.
  • Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα: γυαλιστερό οζίδιο με λεπτά αγγεία, που μπορεί να εξελκωθεί και να μην επουλώνεται· εμφανίζεται συχνότερα σε περιοχές εκτεθειμένες στον ήλιο.

Θεραπεία

Επειδή το δερματοΐνωμα είναι ακίνδυνο, τις περισσότερες φορές αρκεί ο καθησυχασμός από τον γιατρό· δεν χρειάζεται ούτε θεραπεία ούτε τακτική παρακολούθηση. Αφαίρεση εξετάζεται όταν το οζίδιο πονά ή ερεθίζεται συνεχώς, όταν χρειάζεται ιστολογική επιβεβαίωση ή όταν το ζητά ο ασθενής για αισθητικούς λόγους. Σε αυτή την απόφαση μετρά και το εξής: το δερματοΐνωμα εκτείνεται συχνά βαθύτερα και πλατύτερα από ό,τι φαίνεται, γι’ αυτό οι επιφανειακές μέθοδοι συχνά δεν το αφαιρούν πλήρως.

  • Χειρουργική αφαίρεση: η πιο πλήρης μέθοδος. Το οζίδιο αφαιρείται με νυστέρι σε βάθος, το δείγμα εξετάζεται ιστολογικά και μπαίνουν ράμματα. Μένει μια γραμμική ουλή, που στην κνήμη επουλώνεται αργά και μπορεί να είναι πιο εμφανής από το ίδιο το οζίδιο. Μπορεί να υποτροπιάσει αν μείνει τμήμα της βλάβης.
  • Επιφανειακή αφαίρεση (shave): αφαιρεί το τμήμα που εξέχει και ισιώνει το δέρμα, χωρίς ράμματα. Δεν φτάνει στο βάθος της βλάβης, οπότε το οζίδιο μπορεί να επανέλθει.
  • Κρυοθεραπεία: πάγωμα με υγρό άζωτο, με μικρότερη ουλή αλλά μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής και αποχρωματισμού. Δεν δίνει δείγμα για ιστολογική εξέταση, οπότε ταιριάζει μόνο σε βλάβη που έχει ήδη επιβεβαιωθεί.
  • Laser: μπορεί να μειώσει το χρώμα και το ύψος της βλάβης, σπάνια όμως την αφαιρεί ολόκληρη. Πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο σε βλάβη που έχει ήδη επιβεβαιωθεί ως δερματοΐνωμα.

Πριν από κάθε αφαίρεση για αισθητικούς λόγους αξίζει η ερώτηση: θα με ενοχλεί περισσότερο η ουλή ή το οζίδιο; Ο δερματολόγος σάς βοηθά να ζυγίσετε τις δύο επιλογές ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και τον τύπο του δέρματός σας.

Πότε να δείτε δερματολόγο

Κάθε νέο σκληρό οζίδιο στο δέρμα αξίζει μια εξέταση, ώστε να τεθεί η σωστή διάγνωση από την αρχή. Μετά από αυτό, το επιβεβαιωμένο δερματοΐνωμα δεν χρειάζεται τακτική παρακολούθηση. Χρειάζεται όμως νέα εξέταση, από κοντά, αν:

  • μεγαλώνει, ιδίως γρήγορα ή μετά από χρόνια σταθερότητας,
  • αλλάζει χρώμα ή αποκτά περισσότερα από ένα χρώματα,
  • το περίγραμμά του γίνεται ανώμαλο,
  • αιμορραγεί, εξελκώνεται ή δεν επουλώνεται,
  • εμφανίζονται πολλά νέα οζίδια μέσα σε λίγους μήνες.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ο δερματολόγος εξετάζει τη βλάβη δερματοσκοπικά και, αν μένει αμφιβολία, την αφαιρεί για ιστολογική εξέταση. Για ένα οζίδιο που είναι σταθερό εδώ και μήνες και δεν έχει κανένα από τα παραπάνω σημάδια, η διαδικτυακή εκτίμηση από δερματολόγο της iDerma με ευκρινείς φωτογραφίες είναι ένας καλός πρώτος τρόπος να μάθετε αν πρόκειται για δερματοΐνωμα ή αν χρειάζεται δερματοσκόπηση από κοντά. Οι φωτογραφίες δύσκολα δείχνουν το σημείο της λακκούβας και δεν αντικαθιστούν τη δερματοσκόπηση σε σκούρο οζίδιο.

Συμπεράσματα

Το δερματοΐνωμα είναι ένα σκληρό, σταθερό, καλόηθες οζίδιο, συνήθως στην κνήμη, που μερικές φορές ακολουθεί ένα ξεχασμένο τσίμπημα ή κόψιμο. Δεν γίνεται καρκίνος και δεν χρειάζεται πάντα αφαίρεση. Το σημαντικό είναι η σωστή διάγνωση από την αρχή, γιατί μελάνωμα, δερματοϊνοσάρκωμα και βασικοκυτταρικό καρκίνωμα μπορούν να του μοιάζουν. Ένα οζίδιο που μεγαλώνει ή αλλάζει είναι λόγος για δερματοσκόπηση, όχι για αναμονή.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι επικίνδυνο το δερματοΐνωμα; Μπορεί να γίνει καρκίνος;
Όχι. Το δερματοΐνωμα είναι καλόηθες και δεν εξελίσσεται σε καρκίνο. Η μόνη ανησυχία είναι ότι μοιάζει με βλάβες που είναι επικίνδυνες, όπως το μελάνωμα ή το σπάνιο προέχον δερματοϊνοσάρκωμα. Γι’ αυτό κάθε νέο σκληρό οζίδιο, και κάθε οζίδιο που μεγαλώνει, αλλάζει χρώμα ή αιμορραγεί, πρέπει να εξεταστεί από δερματολόγο και όχι να παρακολουθείται μόνο στο σπίτι.
Φεύγει μόνο του;
Σπάνια. Τα περισσότερα δερματοϊνώματα μένουν αμετάβλητα για πολλά χρόνια. Αυτόματη υποχώρηση έχει περιγραφεί, αλλά δεν είναι ο κανόνας. Αν η βλάβη είναι σταθερή, επιβεβαιωμένη ως δερματοΐνωμα και δεν προκαλεί συμπτώματα, η απλή αναμονή χωρίς αφαίρεση είναι απολύτως λογική επιλογή. Η επιβεβαίωση της διάγνωσης προηγείται.
Τι είναι το σημείο της λακκούβας (dimple sign);
Είναι το χαρακτηριστικό κλινικό σημάδι του δερματοϊνώματος. Όταν πιέσετε απαλά το δέρμα από τις δύο πλευρές του οζιδίου, το κέντρο του βυθίζεται προς τα μέσα αντί να προεξέχει, γιατί η βλάβη είναι προσκολλημένη στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος. Το σημείο είναι χαρακτηριστικό, αλλά όχι απόλυτα ειδικό, γι’ αυτό ο δερματολόγος ολοκληρώνει την εκτίμηση με δερματοσκόπηση.
Θα μείνει ουλή μετά την αφαίρεση;
Μετά από χειρουργική αφαίρεση, την πιο πλήρη μέθοδο, μένει συνήθως μια γραμμική ουλή, που στην κνήμη επουλώνεται αργά και μπορεί να είναι πιο εμφανής από το οζίδιο που αφαιρέθηκε. Η κρυοθεραπεία, η επιφανειακή αφαίρεση και το laser αφήνουν μικρότερο σημάδι (η κρυοθεραπεία όμως μπορεί να αφήσει ανοιχτόχρωμη κηλίδα), αλλά συχνότερα η βλάβη επανέρχεται. Ο δερματολόγος σάς βοηθά να ζυγίσετε τις επιλογές ανάλογα με το μέγεθος, τη θέση και τις προτεραιότητές σας.
Πώς θα ξέρω αν το οζίδιό μου είναι δερματοΐνωμα;
Με βεβαιότητα, μόνο από δερματολόγο. Καθησυχαστικά στοιχεία είναι το σημείο της λακκούβας, το τυπικό μέγεθος 0,5 έως 1 εκατοστό και το ότι δεν αλλάζει για χρόνια· η σκληρή υφή από μόνη της δεν καθησυχάζει, γιατί τη μοιράζονται και οι βλάβες που πρέπει να αποκλειστούν. Η δερματοσκόπηση δείχνει τη δομή της βλάβης. Αν παραμένει αμφιβολία, η αφαίρεση και η ιστολογική εξέταση δίνουν την οριστική απάντηση. Μη βασίζεστε σε αυτοδιάγνωση για ένα σκληρό οζίδιο.
Μπορεί να προκλήθηκε από τσίμπημα κουνουπιού;
Ενδέχεται. Περίπου ένας στους πέντε ασθενείς θυμάται μικροτραυματισμό στο σημείο, τσίμπημα εντόμου, αγκάθι, βελόνα ή κόψιμο στο ξύρισμα, μήνες πριν εμφανιστεί το οζίδιο. Δεν είναι όμως απαραίτητη προϋπόθεση: τα περισσότερα δερματοϊνώματα εμφανίζονται χωρίς κανένα γεγονός που να τα εξηγεί, και δεν είναι ξεκάθαρο αν πρόκειται για αντίδραση στον τραυματισμό ή για ανεξάρτητο καλοήθη όγκο.
Μπορεί ο δερματολόγος να το εκτιμήσει από φωτογραφίες;
Για μια πρώτη εκτίμηση, ναι. Από ευκρινείς φωτογραφίες (μία κοντινή και μία από απόσταση) και από το ιστορικό, ο δερματολόγος συνήθως αναγνωρίζει την τυπική εικόνα του δερματοϊνώματος και σας λέει αν χρειάζεται κάτι περισσότερο. Ένα οζίδιο που μεγαλώνει, αλλάζει χρώμα, έχει ανώμαλο περίγραμμα ή αιμορραγεί χρειάζεται δερματοσκόπηση από κοντά και, αν χρειαστεί, βιοψία.
Ακόμη αβέβαιοι;

Ένας δερματολόγος συντάσσει ένα σχέδιο ειδικά για το δέρμα σας.

Όχι άλλη έτοιμη κρέμα — η διάγνωση ενός πιστοποιημένου ειδικού και ένα προσωπικό σχέδιο θεραπείας, μέσα σε 24 ώρες.

Έναρξη διαβούλευσης
Προσωπικό σχέδιο θεραπείας
24ω
Διάγνωση
Σχέδιο θεραπείας
Συστάσεις
iDerma
Πιστοποιημένη δερματολόγος

Άρθρο από

Anna Tunkeviča

Ιατρικός έλεγχος περιεχομένου από

Eleni Valiri(Δερματολόγος)

Τα υπόλοιπα άρθρα μας

Έκζεμα στα χέρια: αίτια, τύποι, συμπτώματα και θεραπεία

Έκζεμα στα χέρια και στα δάχτυλα: ερεθιστικό, αλλεργικό, ατοπικό ή δυσιδρωσικό; Δείτε τα αίτια, πώς ξεχωρίζει από μύκητα και ψωρίαση και τι βοηθά στη θεραπεία.

Ονυχόλυση (αποκόλληση του νυχιού): αίτια, συμπτώματα και θεραπεία

Ονυχόλυση: το νύχι ξεκολλάει από την κοίτη και ασπρίζει. Πώς ξεχωρίζει από μύκητες και ψωρίαση, πότε χρειάζεται δερματολόγο και πότε ξαναφυτρώνει υγιές νύχι.

Διαπυητική ιδρωταδενίτιδα: συμπτώματα, αίτια και θεραπεία

Διαπυητική ιδρωταδενίτιδα: επώδυνα οζίδια που επιστρέφουν στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα. Πώς ξεχωρίζει από τους καλόγερους και πώς αντιμετωπίζεται.

Ακτινική κεράτωση: συμπτώματα, αίτια και θεραπεία

Ακτινική κεράτωση: η τραχιά προκαρκινική κηλίδα από τον ήλιο. Πώς μοιάζει, γιατί χρειάζεται θεραπεία, πώς αντιμετωπίζεται και πότε να δείτε δερματολόγο.