Τριχόπτωση: αίτια, τύποι και θεραπεία

Τι είναι η τριχόπτωση

Η απώλεια 50–100 τριχών την ημέρα είναι φυσιολογική. Για τριχόπτωση μιλάμε όταν τα μαλλιά αραιώνουν εμφανώς: μένουν τούφες στη βούρτσα ή στο μαξιλάρι, φαρδαίνει η χωρίστρα, εμφανίζονται κενά σημεία στο τριχωτό. Το πρόβλημα απασχολεί εξίσου άνδρες και γυναίκες και συχνά επιβαρύνει τη διάθεση και την αυτοπεποίθηση, γι' αυτό αξίζει να αναζητηθεί η αιτία του και η κατάλληλη θεραπεία.

Ανάλογα με τη φάση ανάπτυξης της τρίχας στην οποία ξεκινά η απώλεια και την αιτία της, η τριχόπτωση χωρίζεται σε τρεις βασικούς τύπους:

• αναγενής τριχόπτωση
• τελογενής τριχόπτωση
• ανδρογενετική αλωπεκία

Αναγενής τριχόπτωση

Στην αναγενή φάση (τη φάση ανάπτυξης) οι τρίχες πέφτουν συνήθως έπειτα από κάποια τοξική βλάβη — το πιο γνωστό παράδειγμα είναι η χημειοθεραπεία. Η βασική αντιμετώπιση είναι η διακοπή του επιβαρυντικού παράγοντα: μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας τα μαλλιά ξαναβγαίνουν συνήθως μόνα τους μέσα σε 3–6 μήνες. Την επανέκφυση μπορούν να τη στηρίξουν σκευάσματα που διεγείρουν την ανάπτυξη της τρίχας, σε μορφή διαλύματος για το τριχωτό ή δισκίων, πάντα με καθοδήγηση γιατρού.

Προληπτικά, κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας μπορεί να εφαρμοστεί ψύξη του τριχωτού της κεφαλής, η οποία περιορίζει το έκταση της απώλειας.

Τελογενής τριχόπτωση

Η τελογενής τριχόπτωση είναι στις περισσότερες περιπτώσεις παροδική: οι τρίχες πέφτουν στη φάση ηρεμίας τους, έπειτα από ένα «σοκ» για τον οργανισμό. Τέτοια παραδείγματα είναι η εγκυμοσύνη και ο τοκετός, μια σοβαρή ασθένεια ή ένα χειρουργείο, το έντονο ψυχικό στρες, η απότομη απώλεια βάρους, η έλλειψη σιδήρου, ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές και οι διαταραχές του θυρεοειδούς. Η απώλεια γίνεται αντιληπτή 2–3 μήνες μετά το γεγονός που την προκάλεσε.

Πολλοί παρατηρούν ότι τα μαλλιά πέφτουν περισσότερο το φθινόπωρο, μετά το ελληνικό καλοκαίρι με τον έντονο ήλιο και τη θάλασσα. Αυτή η εποχική απώλεια είναι συνήθως παροδική και υποχωρεί μόνη της μέσα σε λίγες εβδομάδες. Αν όμως επιμένει πάνω από δύο–τρεις μήνες, χρειάζεται διερεύνηση.

Η αντιμετώπιση μοιάζει με εκείνη της αναγενούς μορφής: εντοπίζεται και διορθώνεται η αιτία, και τα μαλλιά ξαναβγαίνουν από μόνα τους. Γενικές συστάσεις:

• ισορροπημένη διατροφή με επαρκή πρωτεΐνη
• έλεγχος της λειτουργίας του θυρεοειδούς
• αν διαπιστωθεί έλλειψη, αναπλήρωση σιδήρου, φυλλικού οξέος ή βιταμίνης Β12
• απαλό χτένισμα, χωρίς τράβηγμα και έντονο τρίψιμο του τριχωτού

Ανδρογενετική αλωπεκία

Η ανδρογενετική αλωπεκία είναι η πιο συχνή μορφή μόνιμης τριχόπτωσης και αφορά και τα δύο φύλα. Οφείλεται σε αυξημένη ευαισθησία των τριχικών θυλάκων στα ανδρογόνα (τις ανδρικές ορμόνες), σε συνδυασμό με κληρονομική προδιάθεση. Στους άνδρες τα μαλλιά αραιώνουν χαρακτηριστικά στους κροτάφους και στην κορυφή του κεφαλιού. Στις γυναίκες η αραίωση είναι πιο διάχυτη, κυρίως στο πάνω μέρος του κεφαλιού, ενώ η γραμμή της τριχοφυΐας συνήθως διατηρείται.

Για τη θεραπεία χρησιμοποιούνται δύο βασικές προσεγγίσεις:

• τοπικό διάλυμα που διεγείρει την ανάπτυξη της τρίχας — εφαρμόζεται στο τριχωτό και βοηθά τις τρίχες να περάσουν στη φάση ανάπτυξης
• αγωγή από το στόμα που περιορίζει τη δράση των ανδρογόνων στους θυλάκους — συνήθως αφορά μόνο άνδρες και χορηγείται και παρακολουθείται από δερματολόγο

Η θεραπεία διαρκεί συνήθως 4–6 μήνες μέχρι να φανεί το αποτέλεσμα, και το όφελος διατηρείται όσο αυτή συνεχίζεται.

Μεταμόσχευση μαλλιών

Η μεταμόσχευση μαλλιών είναι έσχατη λύση, όταν οι άλλες θεραπείες δεν έχουν αποδώσει. Δεν ενδείκνυται όταν η τριχόπτωση οφείλεται σε χημειοθεραπεία ή άλλη τοξική επίδραση, ούτε σε ανθρώπους με τάση σχηματισμού χηλοειδών ουλών. Πριν από την επέμβαση, ο γιατρός αξιολογεί αν η μέθοδος ταιριάζει στη συγκεκριμένη περίπτωση και εξηγεί τις πιθανές επιπλοκές.

Διάγνωση: πώς εντοπίζεται η αιτία

Ο δερματολόγος αξιολογεί το ιστορικό και εξετάζει το τριχωτό, συχνά με τριχοσκόπηση — δερματοσκόπηση του τριχωτού της κεφαλής, μια ανώδυνη εξέταση που δείχνει την πυκνότητα των μαλλιών και την κατάσταση των θυλάκων. Όπου χρειάζεται, ζητούνται εξετάσεις αίματος, όπως φερριτίνη και δείκτες θυρεοειδούς. Σημασία έχει και ο αποκλεισμός παθήσεων του τριχωτού που προκαλούν ή επιτείνουν την τριχόπτωση, όπως η σμηγματορροϊκή δερματίτιδα και η ψωρίαση.

Πότε να απευθυνθείτε σε δερματολόγο

Αν η τριχόπτωση είναι εντονότερη από το συνηθισμένο για περισσότερες από λίγες εβδομάδες, αν τα μαλλιά αραιώνουν σε συγκεκριμένα σημεία ή αν το τριχωτό παρουσιάζει κνησμό, απολέπιση ή ερυθρότητα, μην περιμένετε να «περάσει μόνη της». Στην iDerma μπορείτε να συμβουλευτείτε δερματολόγο online: στέλνετε φωτογραφίες του τριχωτού και σύντομη περιγραφή, και λαμβάνετε εκτίμηση του τύπου της τριχόπτωσης και πλάνο αντιμετώπισης, χωρίς μετακίνηση και χωρίς αναμονή σε ιατρείο.